ذوق عامه و پيشگاه حق

ذوق عامه و پيشگاه حق


به افسون قبول خلق تا كي هرزه گو باشم
اگر حرفم بخاك افتد، دعاها مستجاب افتد ((بيدل دهلوي))



شايد ((بيدل)) ميدانسته عصري مي‌آيد كه بعضي ها بنام عدل اجتماعي ميخواهند بكوشند كه ثقافت را از اوج آن بكشند تا مطابق ذوق عامه شود، و اين مجادله ايست كه هم اكنون در كشور ما به اوج خود رسيده.

اينجا دو چيز مورد بحث است :راي عامه و ذوق عامه كه نبايد در بين اين دو خلط شود.
راي عامه در واقع بسيار هم معتبر است و بر همگان است كه آن را احترام كنند و نيز بايد كه همه‌ي امور اجتماعي و اداري يك مملكت بر حسب راي عامه باشد. راي ملت است كه سرنوشت هر ملتي را تعيين ميكند.
امروز در ممالك شرق ، ((تاميم))، يعني مال امت ساختن بشدت يا بعبارت ديگر ملي ساختن صنايع بشدت رواج يافته.

بعضي كوته دستان فرهنگ و هنر و ادب، اين تاميم صنايع را دليل خود ساخته اند و دعوي تاميم فرهنگ و ادب را نيز كرده اند و خواسته اند تا هنر و ادب نيز ملي گردد. يعني ((شعر و ادب)) سطح بلند خود را رها كند و پائين بيايد تا بتواند در آفتاب و سايه ي كوچه ه ديوارهاي شهر و ده بنشيند و با قورباغه اختلاط كند.
اين مردم خبر ندارند كه ذوق عامه غير از راي عامه است و بطوريكه راي عامه قابل احترام است ، ذوق عامه و بعبارت ديگر طوريكه ارسطو ميگويد ((ذوق عاميانه)) مستحق نكوهش است.
از طرف ديگر فرقي است بين حقوق اجتماعي و ذوق هنري.حقوق اجتماعي و حقوق بشري چيزيست كه همه ي افراد بشر به آن علاقه و سهم مساوي دارند. همه نان ميخواهند، همه ميخواهند كه همه ي حقوق ايشان محفوظ بماند، خواه عالم باشند و خواه جاهل، با ذوق و قريحه باشند يا فاقد آن.
اما ذوق فني(ذوق هنري) اينگونه نيست. اهل فن و اهل قريحه ذوق عالي دارند كه ذوق ايشان جامعه را پيش ميراند و مردم عامي ذوق پستي دارند كه اگر به آن گوش داده شود جامعه را به قهقرا ميراند ازين است كه حقوق اجتماعي بايد بصورت مجموعي مراعات شود ذوق فني بايد بر طبق مردمان اهل ذوق پيش برده شود، و باز واضحتر عرض كنم عدل و مساوات و دارايي،حقوق زندگي،مال و مذهب و باقي حقوق بشر بايد براي عموم ملت و هم تابع راي عامه باشد.ولي علم و فن بايد بالعكس باشد. يعني كوشش شود كه طبقات عامه جانب سطح بلند طبقات ممتاز كه اهل علم و اهل فن اند ارتقا جويند. يعني بايد كه حكام در انصرام وظايف اجتماعي خود براي طبقات عامه نزول وتمكين كنند. ولي علما و اهل هنر نبايد كه از علم و فن خود براي خاطر طبقات عامه تنزل كنند.
آناني كه باري ما آينده‌ي روشني نميخواهند آرزومندند كه سويه‌ي فكرو شعور و سطح ذوق ملي و و معيار نظم و آئين، پست شود.

((تصحيح شده از متني بقلم صلاح الدين سلجوقي))